Lolita: 1966 US Berkley Medallion Books, New York

Trang bìa Lolita: 1966 US Berkley Medallion Books, New York.

Fascinum (chương 5, bản dịch Lolita tiếng Việt)

Các biểu tượng sinh thực khí chiếm vai trò quan trọng trong văn hóa của nhiều dân tộc, bao gồm cả dân tộc Việt chúng ta.

Tục truyền rằng ở làng La (Hà Đông), vào ngày rã đám, dân làng tổ chức lễ rước rất long trọng rồi đến một giờ nhất định tắt đèn đi để cho ông già, bà cả và thanh niên, thiếu nữ thả cửa sờ soạng nhau. Hồi gần đây, những làng như Khúc Lạc (Phú Thọ) và Di Hậu (Hưng Hóa) giữ tục “rước cái nõn nường” trong những ngày Tết cũng là nằm ở trong tinh thần khuyến khích đoàn kết, cầu nguyện cho sinh sản tăng gia, phồn thịnh.

Theo mấy cố lão ở Phú Thọ còn sống hiện nay thì vào một ngày tốt lành đầu năm – không nhất định ngày nào – các bậc đàn anh trong làng tổ chức lễ nõn nường hết sức long trọng. Ta thường nói “ba mươi sáu cái nõn nường” - Thành ngữ ấy do ở đây ra. 

Nõn là bộ phận sinh dục của đàn ông, nường là bộ phận sinh dục của đàn bà. Trong cuộc lễ, dân làng để nõn và nường làm bằng gỗ lên kiệu rước, có nam đồng quan và nữ đồng quan đi giật lùi trước kiệu vừa đi vừa hát “Ba mươi sáu cái nõn nường; Cái để đầu giường, cái để đầu tay.” Cuối cùng, các vị chủ tế tung nõn nường lên trên trời, trai gái đổ xô ra cưởp, gái mà được cái nõn, trai mà được cái nường thì may mắn vô cùng và nếu có sự gì trục trặc hay không tổ chức được buổi rước vì nguyên nhân gì đó thì cả làng lo sợ vì có nhiều phần chắc chắn là năm ấy không may mắn.

Cái nõn trong tiếng Việt có lẽ có nhiều điểm tương đồng với fascinum - vật thờ hình dương vật trong văn hóa châu Âu. Fascinum là một từ được dùng trong chương 5, Lolita. Trong trích đoạn sau đây của bản dịch Lolita tiếng Việt. 

Đây là Virgil, người có thể cưa đổ các nymphet trong một nốt nhạc, nhưng có lẽ cái ông mê đắm hơn lại là vùng huyệt hội âm dưới bìu trai trẻ. Còn đây là hai công chúa sông Nile sắp đến tuổi lấy chồng, con gái Vua Akhnaten và hoàng hậu Nefertiti (cặp vợ chồng hoàng tộc này có đến sáu đứa con), không mặc gì ngoài những chuỗi hạt rực sáng, thả mình trên nệm, nguyên vẹn sau ba ngàn năm, với tấm thân dậy thì da nâu nềm, trọc đầu và đôi mắt đuôi dài đen láy. Đây là vài cô dâu mười tuổi, bị ép buộc phải tự ngồi lên fascinum[3] bằng ngà voi trong thánh đường học thuật kinh điển. Kết hôn và chung sống trước tuổi dậy thì là chuyện chẳng có gì lạ ở nhiều tỉnh miền Đông Ấn Độ. Ông già tám mươi tuổi người Lepcha giao cấu với đứa bé tám tuổi, cũng chẳng ai quan tâm. Nói cho cùng, Dante yêu Beatrice điên dại khi nàng mới chín tuổi, một bé gái linh lợi, đáng yêu, tô son điểm phấn, đeo đầy trang sức, mặc chiếc đầm đỏ thắm, đó là năm 1274, ở Florence, tại bữa tiệc riêng tư trong tháng Năm dễ chịu. Và khi Petrarch yêu điên dại Laureen, nàng là một nymphet tóc vàng mười hai tuổi, chạy tung tăng trong gió, phấn hoa và bụi, một bông hoa bay lượn trong miền đồng bằng tươi đẹp nhìn từ dãy đồi Vaucluse.

Nguyên bản tiếng Anh:

Here is Virgil who could the nymphet sing in single tone, but probably preferred a lad’s perineum. Here are two of King Akhnaten’s and Queen Nefertiti’s pre-nubile Nile daughters (that royal couple had a litter of six), wearing nothing but many necklaces of bright beads, relaxed on cushions, intact after three thousand years, with their soft brown puppybodies, cropped hair and long ebony eyes. Here are some brides of ten compelled to seat themselves on the fascinum, the virile ivory in the temples of classical scholarship. Marriage and cohabitation before the age of puberty are still not uncommon in certain East Indian provinces. Lepcha old men of eighty copulate with girls of eight, and nobody minds. After all, Dante fell madly in love with his Beatrice when she was nine, a sparkling girleen, painted and lovely, and bejeweled, in a crimson frock, and this was in 1274, in Florence, at a private feast in the merry month of May. And when Petrarch fell madly in love with his Laureen, she was a fair-haired nymphet of twelve running in the wind, in the pollen and dust, a flower in flight, in the beautiful plain as descried from the hills of Vaucluse.

Lolita: 1966 IT Mondadori (Gli Oscar), Milano

Trang bìa Lolita: 1966 IT Mondadori (Gli Oscar), Milano.

Lolita: 1966 CH Guilde du Livre, Lausanne

Trang bìa Lolita: 1966 CH Guilde du Livre, Lausanne.

Một số mẫu váy lót (slip) - Món đồ được nhắc đến trong Chương 25 Lolita.

Lolita. Mẫu Slip thời trang những năm 1950.

Lolita. Mẫu Slip xưa.

Mẫu Slip hiện đại.

Trích đoạn chương 25, Lolita, nguyên bản tiếng Anh:

Oh Lolita, you are my girl, as Vee was Poe’s and Bea Dante’s, and what little girl would not like to whirl in a circular skirt and scanties? Did I have something special in mind? coaxing voices asked me. Swimming suits? We have them in all shades. Dream pink, frosted aqua, glans mauve, tulip red, oolala black. What about playsuits? Slips? No slips. Lo and I loathed slips.

Lolita: 1965 SV Aldus-Bonnier (Delfinbok), Stockholm

Trang bìa Lolita: 1965 SV Aldus-Bonnier (Delfinbok), Stockholm.

Trụ cứu hỏa (chương 25, bản dịch Lolita tiếng Việt)

Trụ cứu hỏa.

Trích đoạn chương 25, bản dịch Lolita tiếng Việt: 

Trời mưa nặng hạt khi tôi dừng xe tại một nơi lày lội ngoại ô Parkington, ngay trước cái Ngã Ba mà một nhánh của nó đi vòng qua thành phố và dẫn đến con đường cao tốc vắt ngang những ngọn đồi để tới Hồ Climax và Trại Q. Tôi tắt động cơ và ngồi dễ đến một phút trong xe để xiết lại mình cho cuộc điện thoại ấy, chằm chằm nhìn mưa, nhìn vỉa hè ngập nước, nhìn trụ cứu hỏa: một thứ thật sự gớm guốc, phủ lớp sơn dày màu bạc và màu đỏ, dang rộng những mẩu tay cụt đỏ lòm để được tô bóng bởi cơn mưa tựa như dòng máu cách điệu nhỏ giọt lên sợi xích màu bạc của nó.

Sơ đồ thiết kế một kiểu trụ cứu hỏa.

Lolita: Chương 1 - Bản Dịch Tiếng Nga.

Leonid Afremov

Chương 1 tiểu thuyết Lolita tuy ngắn nhưng được nhắc đến trong hầu hết các bài giới thiệu về Lolita bằng  rất nhiều ngôn ngữ khác nhau trên thế giới. Dù không thể có khả năng đọc hiểu được tất cả các ngôn ngữ, nhưng tôi cho rằng không bản dịch Lolita nào còn giữ được những âm điệu du dương đầy nhạc tính của bản tiếng Anh: "Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Lo-lee-ta: the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap, at three, on the teeth. Lo. Lee. Ta." Ngay câu đầu tiên đã thấy những âm tiết ngân nga như hát: Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Trong câu thứ hai: "Lo-lee-ta: the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap, at three, on the teeth." - âm "t" được láy đi láy lại làm câu văn có nhịp điệu hết sức đặc biệt. Có càm giác Nabokov vuốt ve từ cái tên của Lolita trong tâm tưởng và trên đầu lưỡi của mình. Ngôn ngữ, quả thật, là một rào cản mà không phải lúc nào người ta cũng có thể vượt qua.

Tham khảo bản Lolita tiếng Nga, có thể thấy chương 1 Lolita do chính tay Nabokov dịch cũng không còn giữ nổi nhạc tính của bản tiếng Anh. Nhưng bản Lolita tiếng Nga có thể coi như chiếc khìa khóa để đọc Lolita tiếng Anh, vì dù sao chăng nữa, tiếng Nga cũng là ngôn ngữ mẹ đẻ của Nabokov. Tất nhiên đó là chìa khóa cho dịch giả và các nhà nghiên cứu, chứ không thể yêu cầu người đọc bình thường dùng tiếng Nga như chìa khóa để giải mã Lolita.

1

Лолита, свет моей жизни, огонь моих чресел. Грех мой, душа моя. Ло-ли-та: кончик языка совершает путь в три шажка вниз по нёбу, чтобы на третьем толкнуться о зубы. Ло. Ли. Та.

Она была Ло, просто Ло, по утрам, ростом в пять футов (без двух вершков и в одном носке). Она была Лола в длинных штанах. Она была Долли в школе. Она была Долорес на пунктире бланков. Но в моих объятьях она была всегда: Лолита.

А предшественницы-то у неё были? Как же — были… Больше скажу: и Лолиты бы не оказалось никакой, если бы я не полюбил в одно далёкое лето одну изначальную девочку. В некотором княжестве у моря (почти как у По).

Когда же это было, а?

Приблизительно за столько же лет до рождения Лолиты, сколько мне было в то лето. Можете всегда положиться на убийцу в отношении затейливости прозы.

Уважаемые присяжные женского и мужеского пола! Экспонат Номер Первый представляет собой то, чему так завидовали Эдгаровы серафимы — худо-осведомлённые, простодушные, благороднокрылые серафимы… Полюбуйтесь-ка на этот клубок терний.

Lolita: 1964 TUR Altin Kitaplar Yayinevi, Istanbul

Trang bìa Lolita: 1964 TUR Altin Kitaplar Yayinevi, Istanbul.

Lolita: 1964 IT Mondadori, Milano

Trang bìa Lolita: 1964 IT Mondadori, Milano.

Lolita: 1964 BRD Rowohlt TB (rororo), Reinbek

Trang bìa Lolita: 1964 BRD Rowohlt TB (rororo), Reinbek.